Praca z klasą na lekcji wychowania fizycznego z uczniem z orzeczeniem – jak zadbać o wszystkich uczniów.

Współczesna lekcja wychowania fizycznego coraz częściej odbywa się w klasach zróżnicowanych pod względem możliwości, doświadczeń i potrzeb uczniów. Obecność ucznia z orzeczeniem nie jest już wyjątkiem, lecz codziennością wielu szkół. Dla nauczyciela WF rodzi to naturalne pytanie: jak zorganizować lekcję, aby uczeń z orzeczeniem miał równe szanse edukacyjne, a jednocześnie uczniowie sprawni i zdolni nie tracili czasu ani motywacji, gdy część uwagi nauczyciela musi zostać skierowana na wsparcie jednego ucznia.

Kluczowym elementem skutecznej pracy w takiej klasie jest zmiana perspektywy z indywidualnego „pilnowania” ucznia z orzeczeniem na projektowanie całego środowiska edukacyjnego. Lekcja zaplanowana z myślą o różnorodności sprawia, że nauczyciel nie musi nieustannie reagować na problemy, lecz tworzy warunki, w których uczniowie potrafią pracować samodzielnie i współpracować ze sobą. Dzięki temu zarówno uczniowie zdolni, jak i uczniowie wymagający wsparcia pozostają aktywni przez cały czas trwania zajęć.

Jednym z najskuteczniejszych rozwiązań jest różnicowanie zadań ruchowych. Zamiast jednego ćwiczenia dla całej klasy nauczyciel proponuje kilka wariantów o różnym poziomie trudności. Uczniowie sprawniejsi realizują zadania bardziej złożone lub wymagające większego zaangażowania, natomiast uczeń z orzeczeniem wykonuje ćwiczenie dostosowane do swoich możliwości, pozostając w tej samej aktywności co reszta klasy. Takie podejście eliminuje przestoje, poczucie niesprawiedliwości i wrażenie „czekania na innych”.

Bardzo ważną rolę odgrywa także praca w małych grupach i zespołach zadaniowych. Dobrze zaplanowana praca zespołowa sprawia, że nauczyciel nie jest jedyną osobą wspierającą ucznia z orzeczeniem. Uczniowie uczą się współpracy, komunikacji i odpowiedzialności za realizację zadania, a uczeń z orzeczeniem staje się pełnoprawnym członkiem zespołu, a nie biernym obserwatorem. Uczniowie zdolni w takich sytuacjach rozwijają kompetencje społeczne i przywódcze, zamiast jedynie „czekać” na kolejne polecenia.

Istotnym elementem pracy z klasą włączającą jest również koncentracja na zadaniu, a nie wyłącznie na wyniku. Gdy celem lekcji jest wykonanie określonego zadania ruchowego, a nie porównywanie wyników, każdy uczeń może odnieść sukces na miarę swoich możliwości. Uczniowie sprawni nadal mają przestrzeń do rozwoju i rywalizacji na wyższym poziomie, natomiast uczeń z orzeczeniem nie jest oceniany przez pryzmat ograniczeń, lecz własnego postępu i zaangażowania.

Ważne jest także świadome wykorzystanie czasu, w którym nauczyciel poświęca indywidualną uwagę uczniowi z orzeczeniem. W tym czasie pozostali uczniowie powinni mieć jasno określone zadania do samodzielnej realizacji. Dobrze sprawdzają się stacje zadaniowe, obwody ćwiczeń czy gry zadaniowe, które pozwalają uczniom pracować bez ciągłej kontroli nauczyciela. Dzięki temu uczniowie zdolni nie tracą dynamiki lekcji, a nauczyciel może spokojnie wesprzeć ucznia, który tego potrzebuje.

Nie bez znaczenia jest również sposób oceniania. Ocenianie oparte na informacji zwrotnej, wysiłku i postępie pozwala docenić rozwój każdego ucznia. Uczniowie sprawni widzą sens dalszego doskonalenia swoich umiejętności, a uczeń z orzeczeniem otrzymuje jasny komunikat, że jego praca jest równie wartościowa. Takie podejście sprzyja motywacji i buduje poczucie sprawiedliwości w klasie.

Praca z klasą, w której jest uczeń z orzeczeniem, wymaga od nauczyciela WF elastyczności i refleksji, ale nie oznacza obniżania poziomu ani rezygnacji z ambitnych celów. Przeciwnie – dobrze zaplanowana edukacja włączająca podnosi jakość lekcji dla wszystkich uczniów. Uczniowie zdolni uczą się samodzielności, współpracy i odpowiedzialności, a uczeń z orzeczeniem ma realny dostęp do edukacji i poczucie przynależności do zespołu.

W takim podejściu wychowanie fizyczne staje się przestrzenią, w której różnorodność nie jest przeszkodą, lecz wartością, a nauczyciel pełni rolę projektanta środowiska edukacyjnego sprzyjającego rozwojowi każdego ucznia.

Robert Bałuszyński,

Dyrektor Niepublicznej Placówki Kształcenia Ustawicznego Coaching Sport,