Wstęp do Dynamiki Ekologicznej (Ecological Dynamics)

Nauczyciele, którzy chcą wykorzystać osiągnięcia Dynamiki Ekologicznej w projektowaniu środowiska edukacyjnego, mają do dyspozycji zbiór zasad. To skoncentrowane na uczniu podejście na nabywanie umiejętności. Wykorzystuje projektowanie zadań i środowiska jako narzędzi edukacyjnych. Poprzez eksplorację, trening i zabawę można nabywać i doskonalić zarówno rozwiązania w zakresie ruchu, jak i podejmowania decyzji, skupiając się na naturze określonych interakcji między uczniem, środowiskiem i zadaniem.

1. Uczeń jest złożonym systemem, którego ruchy i działania wynikają z interakcji między ograniczeniami.

Proces uczenia się oraz zachowania podczas rywalizacji są stale kształtowane przez interakcje między tzw. ograniczeniami: środowiskowymi, indywidualnymi, oraz zadaniem. Ograniczenia te zmieniają się w różnych skalach czasowych, a ich interakcyjny oraz nielinearny charakter przejawia się w tym, iż małe zmiany w warunkach, mogą prowadzić do dużych (nieproporcjonalnych) zmian w przebiegu nauki oraz wydajności. Umiejętność trenera do identyfikowania i umiejętnego manipulowania ograniczeniami jest kluczem do efektywnego projektowania środowiska nauki. Zakładając, że skoordynowany ruch wynika z interakcji ograniczeń, trener poprzez ich manipulację oraz zarządzanie informacją zwrotną tworzy warunki, w których zawodnik znajduje własne, funkcjonalne rozwiązania problemów ruchowych.

2. Zmienność.

Uczniowie muszą nauczyć się dostosowywać swoje ruchy do różnych sytuacji napotykanych na boisku. W związku z tym trening nie polega na powtarzaniu sposobów rozwiązania problemu ruchowego raz za razem, ale na rozwiązywaniu tego problemu na nowo, za pomocą technik, które zmienialiśmy i doskonaliliśmy od powtórzenia do powtórzenia. Możliwość adaptacji oznacza, że zawodnicy będą mieli pewien stopień funkcjonalnej zmienności w swoich ruchach lub innymi słowy, będą mieli wiele sposobów rozwiązywania problemów, z którymi borykają się w meczu.

3. Uczenie się umiejętności = tworzenie sprzężeń informacji i ruchu.

Podczas meczu/treningu istnieje ciągły strumień „informacji”, które są dostępne dla zawodnika (w postaci piłki, kolegów z drużyny, przeciwników, bramek, oznaczeń boiska, nawierzchni itp.). Uczenie się to proces dostrajania się do kluczowych źródeł informacji, które można wykorzystać do realizacji zadania poprzez połączenie (sprzężenie) z funkcjonalnym ruchem/działaniem. Aby móc właściwie projektować środowisko nauki konieczne jest zrozumienie cyklicznej zależności percepcji (informacja) i działania (ruch) oraz jej wpływu na zachowania.

4. Upraszczanie.

Największą reprezentatywność oraz ekspozycję na specyficzne problemy zapewniają zawodnikom zawody. Ze względu na wysoki poziom złożoności oraz niską częstotliwość doświadczeń nie są niestety najlepszym nauczycielem. Aby stworzyć środowisko, w którym dany uczeń/zawodnik będzie mógł zbierać konieczne doświadczenie, musimy dostosować wszystkie parametry treningu do jego możliwości. Podstawowym narzędziem, służącym do dostosowywania trudności zadań jest upraszczanie. Możemy zmniejszyć ilość zawodników, dystans, prędkość, gęstość graczy, zmienić kształt boiska, ciężar sprzętu czy uprościć zadanie.

5. Zadaj zadanie („problem”), a nie ruch („rozwiązanie”).

Zaprojektuj warunki edukacyjne w taki sposób, aby adaptowalne rozwiązania ruchowe wynikały z decyzyjnych możliwości ucznia. Pozwól na poszukiwanie skutecznych, zgodnych z jego indywidualnymi ograniczeniami rozwiązań. Aby stać się skutecznym, uczeń musi mieć czas, aby znaleźć sposoby interakcji z problemem, wymiany informacji ze środowiskiem oraz przetestować różne strategie ruchowe.

Nie jest to oczywiście pełna lista zasad, ani przepis na sukces. Kwestie poruszone w tym artykule mają stanowić bodziec dla trenerów i nauczycieli do poszukiwania nowych, skutecznych rozwiązań oraz do rozpoczęcia swojej przygody z Dynamiką ekologiczną.

Przemysław Gaszyński.