Ocenianie na lekcji wychowania fizycznego – między informacją zwrotną, stopniem a oceną kształtującą.

Ocenianie na lekcji wychowania fizycznego od lat budzi wiele emocji i pytań. Dla części uczniów jest motywatorem do działania, dla innych źródłem stresu i poczucia niesprawiedliwości. Współczesne podejście do edukacji, wzmacniane przez zmiany w podstawie programowej i kierunki reformy „Kompas Jutra”, pokazuje jednak, że ocenianie nie musi być narzędziem selekcji. Może stać się ważnym elementem wspierającym proces uczenia się, pod warunkiem że jest stosowane świadomie i spójnie.

Jednym z elementów nowoczesnego oceniania na lekcji WF, a więc procesu, który trwa, a nie jest jedynie podsumowaniem, jest informacja zwrotna. W wychowaniu fizycznym ma szczególne znaczenie, ponieważ uczenie się ruchu wymaga prób, korekt i stopniowego doskonalenia. Rolą informacji zwrotnej jest pokazanie uczniowi w jaki sposób może się rozwijać, jednak zadziała tylko wtedy, gdy uczeń ufa intencjom nauczyciela. Bez zaufania informacja zwrotna nie jest bodźcem, a tylko oceną. Zbudowanie relacji umożliwia skuteczność informacji zwrotnej. W dobrej relacji feedback jest odbierany jako wsparcie, a nie krytyka, wobec czego uczeń chce poprawiać swoje działania i rozwija odpowiedzialność za własne uczenie się.

Stopnie, choć często krytykowane, nadal pełnią istotną funkcję w systemie edukacji. Na lekcji WF mogą porządkować proces nauczania i stanowić czytelny komunikat dla ucznia o poziomie realizacji wymagań. Kluczowe jest jednak to, aby stopień był wpleciony w szerszy kontekst oceniania działań podjętych przez ucznia na lekcji wychowania fizycznego.

Coraz większe znaczenie w wychowaniu fizycznym zyskuje ocenianie kształtujące. Jego istotą jest to, że nie kończy procesu uczenia się, lecz go wspiera. Uczeń zna cele lekcji, rozumie kryteria sukcesu i otrzymuje informację, co zrobić, aby poprawić swoje umiejętności. W praktyce WF oznacza to obserwację postępu, refleksji dotyczącej rozwoju i świadomego planowania działań.

Ocenianie kształtujące sprzyja także edukacji włączającej, która staje się coraz częściej elementem współczesnej szkoły. W klasach zróżnicowanych, w których uczą się uczniowie o różnych możliwościach i potrzebach, jednolite kryteria oparte na wynikach nie spełniają swojej roli. Informacja zwrotna i ocenianie kształtujące pozwalają dostrzec indywidualny rozwój każdego ucznia i docenić jego wysiłek, niezależnie od poziomu sprawności fizycznej.

W kontekście zmian zachodzących w edukacji coraz wyraźniej widać, że skuteczne ocenianie na lekcji wychowania fizycznego wymaga równowagi między informacją zwrotną, oceną kształtującą i stopniami. Każdy z tych elementów pełni inną funkcję, ale dopiero ich spójne stosowanie pozwala tworzyć środowisko edukacyjne sprzyjające uczeniu się. W takim środowisku WF przestaje być przedmiotem ocenianym wyłącznie przez pryzmat sprawności, a staje się przestrzenią rozwoju, budowania motywacji i kształtowania pozytywnej relacji z ruchem.

Robert Bałuszyński,

Dyrektor Niepublicznej Placówki Kształcenia Ustawicznego Coaching Sport,